"Varlığın Birliği"

"...Allah Celle ve Alâ; «Ben, kâinatı, arşı, insanı ve bütün varlıkları yarattım» diyor. Hayır efendim, "âlemde hiçbir şey yoktur, yalnızca ALLAH mevcuttur..." veya "Allah âlem'in bâtınında ve zahirinde görünmektedir.." denilebilir mi?.. Tâbi ki Hayır!. Ancak, varlık Allah'ın sıfatlarının gölgesidir.. Dolayısıyla, âlem...de Allah'ın "El- Bâtın" isminin tecellisi batini ve "Ez-Zâhir" isminin tecellisi zahiri olmak yönüyle, âlem'in batini ve zahiri özellikleri o isimlerin hakikâtlarinde sabit olan hakikâtlarıdır. Ayrıyetten şunu da belirtmekte fâide vardır. Zira Esmalar Uluhiyet Makamında her birisi diğerinin aynıdır. İşte bu cihetle "Varlığın Birliği" denmektedir..."

Muhyiddin ibn Arabi (k.s.)

Bana kavuşuncaya kadar beni ara, böylece yükselirsin.

"...Artık beni kendinde arayıp yorulma! Beni dışarıda arayıp rahatını kaçırma! Aramaktan da vazgeçme, yoksa bedbaht olursun. Bana kavuşuncaya kadar beni ara, böylece yükselirsin. Fakat beni arayışında edepli davran. Yoluna girerken, bilinçli ol. Beni ve seni ayırt et. Çünkü sen beni göremezsin, sadece kendini görürsün......"

Muhyiddin İbn Arabi (k.s.)

Allah kulu için müteselsil sebepler belirlemiş

... Allah kulu için müteselsil sebepler belirlemiş ve en sonunda kendisine şöyle demiştir : " Senin sebebin Benim ! Bana itimat ve tevekkül et. " Bir ayette " Allah a tevekkül edin, mümin iseniz " buyurulur. Öyleyse ' adam ' sebepleri kabul edendir. Çünkü sebepleri reddeden bir insan, Allah' ı bilemeyeceği gibi kendisini de bilemez. Halbuki Hz. Peygamber " Kendini bilen, Rabbini bilir " buyurur. Fakat burada " Rabbinin zatını bilir " demedi. Çünkü rabbin zatı kayıtsız anlamda, alemden müstağnidir. Sınırlı olan Mutlak' ı nasıl bilebilir ki ? Rab hiç kuşkusuz merbubu talep eder ve böylelikle onda ' sınırlılık ' kokusu bulunur. Bu sayede yaratılmış rabbini bilir. Bunun için Allah peygambere Allah' tan başka ' ilah olmadığını ' bilmesini emretti. Bu ifade ' ilah ' olması yönünden söylenmiştir. Çünkü ilah, meluhu talep eder. Hakkın zatı ise tamlama ve izafetten müstağnidir ve dolayısıyle sınırlanmaz.

Öyleyse sebeplerin varlığını kabul etmek, Rabbi bilmenin en sağlam delilidir. Sebepleri reddeden ise, alemden kaldırılması mümkün olmayan bir şeyi kaldırmaya ( çlışmıştır ). Halbuki insanın ( sebepleri kabul etmekle birlikte ) İlk Sebebin bilgisine yükselmeye çalışması gerekir. İlk Sebep, bütün sebepleri yaratan ve onları aleme yerleştirendir. İşaret ettiğimiz konuda bilgisi olmayan, Hak' kın öğrettiği edebe göre, Rabbinin bilgisine ulaştıran yolu nasıl yürüyeceğini bilemez. Çünkü sebepleri reddeden Allah' a karşı saygısızlık yapmış demektir. Allah' ın görevlendirdiği bir valiyi azletmeye kalkan, ( Allah' a karşı ) saygısızlık yapmış ve valiyi azletme ( iddiasında ) yalancı olmuştur. Bakınız ! Sebepleri örten ( inkar eden ) ve onları terk etmeyi savunan kimse, ne kadar da cahildir ! Hakkın onayladığı bir şeyi terk eden, kul değil ... tartışan ; alim değil, bilgisizdir. Dostum ! Gafil ve cahillerden olmamanı tavsiye ederim...

Fütuhat-ı Mekkiyye
Muhyiddin İbn Arabi(r.a.)